
Khi những cơn gió lạnh đầu mùa tràn về huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh, thực khách phương xa lại tìm về với một món ăn mang đậm hơi thở của núi rừng và sông nước: lẩu cà ra Đồn Đạc. Đây không đơn thuần là một món ăn, mà là sự kết tinh của sản vật tự nhiên cùng bàn tay khéo léo của người dân bản địa, tạo nên trải nghiệm ẩm thực khó quên giữa tiết trời se lạnh.

Xã Đồn Đạc nằm nép mình bên dòng sông Ba Chẽ hiền hòa, nơi có hệ sinh thái thủy sinh phong phú. Chính dòng sông này đã ưu ái ban tặng cho người dân nơi đây một loại thủy sản quý giá: cà ra (hay còn gọi là cua lông tự nhiên). Về hình dáng, cà ra có nhiều nét tương đồng với con rạm nhưng kích thước lớn hơn, mai bóng loáng, hai càng to đều và dải lông mịn màng bao quanh.
Dân gian có câu: 'Cua tháng ba, cà ra tháng tám'. Tuy nhiên, tại vùng Đồn Đạc, mùa cà ra đạt độ ngon nhất là từ tháng 10 âm lịch đến tháng 2 năm sau. Đây là thời điểm cà ra tích lũy dưỡng chất để chống chọi với cái lạnh, khiến thịt cua đạt độ ngọt thanh và phần gạch vàng óng, béo bùi nhất trong năm.

Theo kinh nghiệm của ngư dân lâu năm, cà ra là loài rất 'kén' môi trường sống. Chúng chỉ sinh trưởng tốt ở những vùng nước trong sạch, đặc biệt là khu vực giao thoa giữa nước ngọt và nước mặn theo thủy triều. Dòng sông Ba Chẽ tại Đồn Đạc đáp ứng hoàn hảo các tiêu chí này, giúp cà ra tại đây không hề có mùi bùn và sở hữu độ ngọt vượt trội so với các loại cua, ghẹ thông thường.
Việc đánh bắt cà ra cũng là một nghệ thuật. Chúng thường trú ngụ sâu trong hang hốc ven bờ hoặc dưới lòng sông sâu. Ngư dân phải am hiểu đặc tính thủy triều và tập tính của loài này mới có thể thu hoạch được những mẻ cà ra tươi ngon nhất.
Để có một nồi lẩu cà ra Đồn Đạc đúng điệu, người đầu bếp cần sự tỉ mỉ và tinh tế. Cà ra sau khi đánh bắt được phân loại kỹ lưỡng. Những con to, khỏe sẽ được để nguyên con để nhúng lẩu, giúp thực khách cảm nhận trọn vẹn vị ngọt của thịt. Những con nhỏ hơn thường được giã tay hoặc xay nhuyễn, lọc lấy nước cốt tinh túy.
Linh hồn của món ăn nằm ở nồi nước dùng. Để gạch cà ra kết tủa thành từng mảng lớn, vàng óng mà không bị tan vỡ, bạn cần lưu ý:
Một nồi lẩu cà ra hoàn chỉnh thường được ăn kèm với:
Để tận hưởng trọn vẹn tinh túy của món lẩu cà ra Đồn Đạc, bạn nên thưởng thức khi nước dùng đang sôi sùng sục. Hãy nếm thử một thìa nước dùng đầu tiên để cảm nhận vị chua thanh, ngọt đậm, sau đó mới nhúng rau và thịt. Phần gạch cà ra béo ngậy nên được vớt ra bát riêng để ăn dần, tránh để quá lâu trong nồi làm mất đi độ mềm mịn. Nếu có dịp ghé thăm Quảng Ninh vào mùa đông, hãy thử trải nghiệm món đặc sản vùng cao này để hiểu thêm về văn hóa và sự hào sảng của con người nơi đây.
Địa chỉ: 144 Nam Hòa, Phước Long A, Thủ Đức, Tp Hồ Chí Minh
Điện thoại: 098 637 05 98